رویداد کیف‌های طراحان ایرانی در گالری(آرت‌شاپ) زییین
چشمِ دل باز کن تا جهان بینی
از مکتب سقاخانه‌ای تا آینه‌کاری ایرانی روی کیف‌های مینی‌مال

جاجیم، گلیم‌، چرم نابِ ایران، نمد و فلز را با تکنیک‌هایی همچون سوزن‌دوزی، آینه‌کاری، چاپ دستی و نقاشی تلفیق کرده‌اند تا هنر مدرن ایرانی را در قالب کیف‌هایی دست‌ساز به جهان نشان دهند؛ کیف‌های دست‌ساز ایرانی که شاید نمونه‌شان را در جای دیگری ندیده باشید. اینجا، گالری زییین در مرکز خرید پلادیوم تهران است. 12 طراح، در «رویدادِ کیف زییین» گردهم آمده‌اند و آخرین آثارشان را به نمایش گذاشته‌اند.در آثار همه این طراحان، یک نکته مشترک وجود دارد: بهره‌گیری از المان‌های ایرانی برای طراحی آثاری مدرن و مینی‌مال.
معرفی هنر مدرن ایرانی به جهان
مجموعه زییین، از سال 1393 فعالیتش را به عنوان یک آرت‌شاپ آغاز کرد. هرچند که به گفته آرش حیدریان، موسس و مدیر این مجموعه، زییین پنج سال پیش از آن، برنامه‌ریزی و جستجو برای یافتن برترین هنرمندان و طراحان را آغاز کرده بود.
فروشگاه زییین، در سه بخش اصلی دکوراسیون خانه، اکسسوری و مد(فشن) فعالیت می‌کند. مجموعه این فعالیت‌ها، حاصل تلاش در سه بخش طراحی، تولید و عرضه است. بخشی از محصولات ارایه شده در فروشگاه زییین، تولید مستقیم همین مجموعه است اما زییین، در بخش‌های دیگر برای تعداد زیادی از طراحان و هنرمندان مدرن ایرانی، فرصت شغلی ایجاد کرده است.
به گفته حیدریان، تنها در بخش فشن بیش از صد طراح و تولیدکننده با این فروشگاه همکاری می‌کنند: «بخش فشن فروشگاه زییین، شامل جواهرات، کیف، کفش و لباس است. فقط12برند، در بخش کیف با این مجموعه همکاری دارند که آثارشان در رویداد کیف زییین، به نمایش گذاشته شده است. حدود 30 نفر در بخش سرامیک فعالیت دارند، 30 طراح، در بخش جواهرات و حدود 20 نفر هم در بخش لباس با ما همکاری می‌کنند.»
او درباره هدف اصلی مجموعه زییین، می‌گوید: «ما می‌خواهیم فرهنگ امروزی ایران را به مردم و جهان نشان بدهیم. درباره فرهنگ گذشته ایران، کارهای زیادی انجام شده است اما درباره امروز ما، هنوز آنطورها که باید کسی چیزی نمی‌داند. در موزه ایران باستان، آثار زیادی از هشت هزار سال تاریخ و تمدن ایران به نمایش درآمده است اما اصولا کسی نمی‌داند که در حال حاضر هنرمندان ایرانیما چه می‌کنند و چه فعالیت‌هایی دارند. هدف ما این است که هنر معاصر ایران را به دنیا نشان بدهیم.»
چرا کیف؟
اما چرا رویداد کیف؟ هستی همایون، مدیر بخش مد زییین، در پاسخ به این سوال، می‌گوید: «برنامه ما این بود که به صورت تخصصی برای یکی از بخش‌های مدِ زییین، رویداد برگزار کنیم و پس از بررسی به این نتیجه رسیدیم که «کیف» می‌تواند شروع خوبی باشد. پس، از 12 طراحی که یا از پیش با ما همکاری داشتند یا به تازگی آن‌ها را شناسایی کرده بودیم، دعوت کردیم تا در این رویداد حضور داشته باشند.»
به گفته همایون، هدف اصلی زییین از این رویداد، معرفی کار هنرمندان ایرانی است: «بیشتر این طراحان، کارهای خود را به طور کامل با دست درست می‌کنند. همه کارها کاملا ایرانی و مینی‌مال هستند و برای سلیقه مشتری مدرن طراحی شده‌اند. ما دوست داشتیم به مشتریان‌مان نشان بدهیم که چگونه با بهره‌گیری از نقش و نگارهای ایرانی می‌توان آثاری مدرن و هنرمندانه ارایه کرد. کارهایی با کیفیت بالا و مواد اولیه کاملا ایرانی.»
چشمِ دل باز کن، تا جهان بینی
ماهور عمرانی، خالق برند ماهور است. ماهور، گلی است که در رشته کوه‌های البرز می‌روید. او سه سال است که در زمینه طراحی و تولید کیف فعالیت می‌کند اما این نخستین بار است که آثارش را در ایران به نمایش گذاشته است: «نخستین بار، زییین را برای نمایش آثارم در ایران انتخاب کردم، چرا که مجموعه پذیرایی هستند، با دقت زیادی آثار را انتخاب می‌کنند.کار هنرمندان جوان را دنبال می‌کنند و از همه مهم‌تر اینکه اعمال نظر نمی‌کنند و دست هنرمند را باز می‌گذارند.»
آثار او تلفیقی از جاجیم و چرم طبیعی هستند. هرکدام از آثارش، نام یک پرنده مازندرانی را به خود گرفته‌اند. او درباره هویت کارهای‌اش می‌گوید: «هنگامی که از دور به یک پرنده نگاه می‌کنید، پروازش را می‌بینید اما از نزدیک، رنگین‌کمان پرهای پرنده را خواهید دید. این جاجیم‌ها برای من، حکم همان رنگین‌کمان پر و بال پرنده‌ها را دارند. هرکدام از این جاجیم‌ها نماینده یک سفر هستند، از پیله به نخ‌های دست‌ریس، از بی‌رنگی به رنگ شدن، از بافته شدن به دست زنان ایلاتی شاهسون. اما همه‌چیز را نمی‌شود با چشم سر دید، من به درد و دلی که موقع بافته‌شدن این گلیم‌ها گفته شده، به زمزمه زنان، به قصه‌هایی که برای کودکان‌‌شان گفته‌اند، فکر می‌کنم.»
بافه‌هایی از جنس فلز
ساره قمی، با خلاقیتی مدرن کیف‌هایی از بافه‌های فلز ارایه داده است. او آثارش را با برند ساره عرضه کرده است. از ده سال پیش که کارش را در زمینه طراحی زیورآلات و افزودنی‌های لباس آغار کرد، هیچ‌وقت فکر نمی‌کرد روزی بافه‌های فلز را به کیف تبدیل کند: «با خانم لیلا ثمری، آشنا شدم و ایشان بافتن با دستگاه بافت دستی را به من آموختند. دو رشته‌یفلز و بافت پارچه را با هم تلفیق کردم و برای نخستین بار در ایران بافت فلز را آغاز کردم.»
او برای ساخت این کیف‌ها، از مفتولبرنج، استیل و آلومینیوم استفاده می‌کند. ساره قمی که برای نخستین بار همکاری با برند زییین را تجربه می‌کند، درباره این تجربه می‌گوید: «برند زییین را به این دلیل قبول دارم و می‌پسندم که بهترین‌ها را دور هم جمع کرده است و برای انتخاب، کارها را از چندین فیلتر عبور می‌دهد و در نهایت آثاری استاندارد را عرضه می‌کند.»
سوزن‌دوزی و آینه‌کاری ایرانی
پانیز پارسا، دانش‌آموخته گرافیک است. او که کارش را با چاپ روی شال و مانتو آغاز کرده بود، حالا کیف‌هایی از جنس نمد، فوتر و جیر را با برند پانیز استایل عرضه می‌کند. پارسا، با افزودن المان‌های قدیمی ایرانی همچون، سکه، ورشو و سبک‌هایی مانند آینه‌کاری و چاپ نقوش سنتی، کیف‌هایی مدرن اما کاملا ایرانی را طراحی و تولید کرده است: «برای نشان دادن ایرانی بودن کارها، در کیف‌ها از سوزن‌دوزی و آینه‌کاری استفاده کردم. تقریبا یک سال است که به طور خاص کیف طراحی و تولید می‌کنم و از همان ابتدا با برند زییین همکاری داشتم. تجربه همکاری من با این مجموعه، تجربه خوبی بود و به همین دلیل آن را تا امروز ادامه داده‌ام.»
طراحی مدرن با هویت ایرانی
مرضیه غنیمی‌فر، ساکن فنلاند است و برای نخستین بار کارهای‌اش را در ایران به نمایش گذاشته است. او چهار سال است که محصولاتش را با برند وریا در اروپا به صورت آنلاین عرضه می‌کند. ویژگی اصلی که در آثار او به چشم می‌خورد، پیش‌بینی تمام نیازهای زندگی مدرن در کیف‌هایی است که به سبک ایرانی و با مواد اولیه ایرانی ساخته شده‌اند.
جنس کیف‌های برند وریا از چرم دست‌ساز ایرانی است: «چرم ایرانی را به این دلیل برگزیدم که کیفیت خوبی دارد و انتخاب پایداری است. مجموعه کارهایی که امروز به نمایش گذاشته‌ام با الهام از هنر اصیل ایرانی ساخته شده‌اند. با این حال همه نیازهای یک کاربر مدرن پیش‌بینی شده است. جای تلفن، جای کارت، جای اکسسوری‌ها در نظر گرفته شده است. تزئینات نقره‌ای و برنجی روی این کیف‌ها برگرفته از طرح پنجره‌های سنتی ایرانی و نقوش اسلیمی است، که آب‌طلا کاری شده‌اند.»
وقتی تیوپ ماشین، کیف می‌شود
ستاره دژم‌خو و سپیده ساده، برند ستیپی را با تولید کیف از بازیافت تیوپ ماشین راه‌اندازی کرده‌اند. آن‌ها درباره این انتخاب می‌گویند: «منهدم کردن تیوپ‌های ماشین، کار بسیار سختی است و صدمه زیادی به محیط زیست می‌زند. به همین دلیل ما این تیوپ‌ها را دانه‌دانه از تعمیرگاه‌های تهران و شهرهای دیگر جمع‌آوری می‌کنیم وپسازاسترلیزهکردنآن‌ها،فرآیندطراحیودوختآغازمی‌شود.»
آن‌ها شش ماه است که کار خود را آغاز کرده‌اند و برنامه‌های بزرگی در سر دارند. از اینکه آثارشان در رویداد زییین به نمایش درآمده، خرسند هستند و درباره این همکاری می‌گویند: «زییین، مجموعه بسیار بی‌نظیری است. در این رویداد طراحان زیادی را دور هم جمع کرده است تا کارهای نوین و با کیفیت خود را ارایه کنند.»
کیف‌های مینی‌مال از ورق‌های فلزی با چکش‌کاری ایرانی
مسعود فیض، در این رویداد کیف‌های متفاوتی از جنس برنج را به نمایش گذاشته است. حرفه اصلی او طراحی مبلمان، میزهای چکشی مینی‌مال و جواهرات مدرن است. او درباره نخستین باری که ایده ساخت کیف به ذهنش رسید، می‌گوید: «یک بار که مشغول کار روی میز چکشی بودم، ایده ساخت کیف‌های برنجی چکشی به ذهنم رسید. همان میز را به یک کیف تبدیل کردم. جنس کار من ورق‌های فلزی مختلف است، از برنج گرفته تا ورق‌های دیگر. سه چهار سال است که با این سبک کیف طراحی می‌کنم اما جنس و ماهیت کارها به شکلی است که بیشتر مشتریان مدرن خارج از ایران، طرفدار آن هستند به همین دلیل هم بیشتر فروش‌های من در خارج از ایران است.»
او که تا امروز کارهای‌اش را در نیویورک، فرانسه، لندن و آمریکای جنوبی به فروش گذاشته است، درباره بازار آثار ایرانی در داخل کشور می‌گوید: «بسیاری از مردم ایران دوست دارند که حتما کیفی که می‌خرند از یک برند معروف باشد اما در کشورهای پیشرفته‌تر، به دنبال کارهای یونیک هستند. به همین دلیل فروش این کارهای مینی‌مال در ایران و کشورهای جهان سوم کار سختی است.»
چرم‌های طبیعی آهوچی
نونا وفایی و نیما اوچی، حدود ده سال است که برند اوچی را راه‌اندازی کرده‌اند. نونا وفایی که در این رویداد به نمایندگی از اوچی حضور پیدا کرده است، پیش از هر چیز تاکید می‌کند که اوچی، نامی برگرفته از برندهای خارجی نیست و به معنای آهوچی است: «نام برندمان کاملا ایرانی است. از همان ابتدا با این برند کیف، کمربند و اکسسوری تولید کردیم. پایه کارهای ما، چرم طبیعی است و به طور کامل با دست دوخته می‌شود. هر کار تنها ده ادیشن دارد و همه جزئیات روی کیف‌ها مانند نقاشی و کارهای دیگر، با دست انجام می‌شود.»
او درباره همکاری‌شان با زییین می‌گوید: «رابطه ما با مجموعه زییین یک رابطه دو طرفه است. کمتر از یک سال است که با هم کار می‌کنیم. این رویداد، کار هوشمندانه‌ای بود چون خیلی خوب است که طراحان با هم دیدار کنند و مخاطبان کار هم با طراحان گپ‌وگفتی داشته باشند.»
از تاکسی نارنجی تا گنبد مسجد
نازنین روحانی، در این رویداد به نمایندگی از برند جُردی‌دیزاین حضور پیدا کرده است. او و برادرش، علی روحانی از حدود شش سال پیش این برند را راه‌اندازی کردند: «کیف‌ها را برادرم طراحی می‌کند و اجرای آن بر عهده من است. مفهوم کارها، برگرفته از نوستالژی‌های ایرانی است که با تاکسی نارنجی و تابلو خیابان ولیعصر شروع شد. در این رویداد هم کارهایی مثل طلسم و گنبد مسجد را ارایه داده‌ایم. پایه تمام کارهای‌مان از جنس کتان است. چرم‌هایی که استفاده می‌کنیم، چرم گیاهی است چون برای حمایت از حقوق حیوانات، با چرم حیوانی میانه‌ای نداریم. طرح‌ها روی کار پرینت DTG می‌شود که پرینت مخصوص پارچه است و با شستشو مشکلی ندارد.»
پس از چاپ طرح‌ها و دوخت کامل، سنگ‌کاری و ریزه‌کاری‌ها با دست به کار اضافه می‌شود. او درباره همکاری‌شان با زییین، توضیح می‌دهد: «دو سال است که با زییین کار می‌کنیم. مجموعه‌ای خوش‌سلیقه هستند که ارزش کار را می‌دانند، کارهای نوین را می‌شناسند و تمرکزشان روی این است که کارها نشان‌دهنده هنر ایرانی باشند.»
بوکِ باران و قطره‌های زندگی
مریم یزدان‌پناه در این رویداد، آثارش را با برند ساکو به نمایش گذاشته است. ایده این مجموعه از یک داستان قدیمی با نام بوک باران گرفته شده است. بر اساس این افسانه، کودکان روستا، عروسک‌هایی را که شبیه مترسک است به دست می‌گیرند، دور ده راه می‌روند، می‌دوند و شعری در ستایش باران می‌خوانند. بعد عروسک‌ها را کنار چشمه‌ای می‌گذارند و آرزو می‌کنند که باران بیاید.
بر اساس همین داستان، مریم یزدان‌پناه با تکنیک شفق‌دوزی، طرح‌هایی صورت مانند که تقریبا شبیه قطره آب هستند، را ارایه کرده است. قرار است درصدی از فروش کیف‌های این مجموعه ]که همراه با یک مجموعه لباس عرضه شده است[، از سوی برند ساکو و فروشگاه زییین برای تهیه آب معدنی برای مردم مناطق محروم اختصاص پیدا کند.
گلیم‌های دختران روستایی کیف می‌شوند
نوگل جلیلی، با برند جلیلی یازده سال است که در زمینه تولید کیف کار می‌کند. کارهایی که در این نمایشگاه عرضه کرده است ترکیبی از چرم و گلیم است: «یک سال است برای حمایت از دختران و زنان روستایی این مواد اولیه را انتخاب کرده‌ام. به طور مستقیم با آن‌ها در ارتباط هستم و برای تهیه مواد اولیه از خراسان گرفته تا یزد و کردستان سفر می‌کنم. امیدوارم روزی با این آثار بتوانم تمام ایران را پوشش بدهم.»
او درباره آشنایی‌اش با برند زییین و حضور در این رویداد می‌گوید: «از اول تابستان امسال با فروشگاه زییین کار می‌کنم. اما زییین را خیلی وقت است که می‌شناسم. از وقتی که نخستین مغازه‌شان در اقدسیه را باز کردند، مشتری‌شان بودم.»
فرش ایرانی در دست هنرمندان مدرن
سپیدهآزادمهربا برند ساره در این رویداد حضور دارد. او دانش‌آموختهنقاشیازدانشگاههنراست وفعالیتجدیخوددرزمینهمدرا ازهمانسال‌هایابتدایورودبهدانشگاهآغازکرد. او با تلفیق فرش و چرم طبیعی، کیف‌هایی طراحی و تولید کرده است که بر هنر ایران تاکید دارند. تمرکزاو برنقشونگارهایایرانی است. او هنر تکه‌دوزی ایران را با تکستایل آرت هنر مدرن ترکیب کرده است.
مکتب سقاخانه‌ای روی کیف‌های نمدی
فاطمه جلالی و دانیال زیرک در این رویداد کیف‌های خود را با شناسنامه «دانیال و فاطمه» ارایه کرده‌اند. آن‌ها یک سال‌ونیم است که از تولید کیف‌های چرمی به تولید کیف‌های نمدی روی آورده‌اند؛ هرچند که ورودشان به این بازار با طراحی و ساخت زیورآلات نقره آغاز شده بود. فاطمه جلالی درباره هویت کارهای‌شان می‌گوید: «کارهای زیورآلات ما برگرفته از مکتب سفاخانه است و کارهای کیف ما هم سبک ایرانی دارد؛ المان‌هایی که روی کیف‌ها استفاده می‌کنم در راستای کارهای زیورآلات خودمان است و سقاخانه‌ای است.»
آن‌ها حدود دو سال است که با فروشگاهزییین همکاری دارند و درباره کیفیت این همکاری، می‌گویند: «همیشه برای‌مان مهم بود با گالری یا فروشگاه‌هایی کار کنیم که هنرمندان‌شان را هوشمندانه انتخاب می‌کنند. زییین، افراد متخصصی را برای بخش‌های مختلف برگزیده است تا هنرمندان را انتخاب کنند و همین سبب شده است به کارهای اصیل را به خوبی از کارهای کپی تشخیص دهند و در نتیجه انتخاب‌های بهتری داشته باشند.»
جزئیاتِ هوشمندانه‌ای که به چشم می‌آیند
دکتر هرمز حیدرزاده، مدیر گالری فرش دستباف حیدرزاده یکی از مهمانان ویژه این رویداد بود. او درباره آثار ارایه شده می‌گوید: «نگاه من به این آثار زیباشناسانه است. ارایه این کارها از سوی طراحان برای من بسیار خوشایند است. همه کارهای بزرگ از همین تلاش‌ها آغاز می‌شود. لویی ویتون معروف هم 150 سال پیش کیف دوز بود و فقط هم روی پوست فیل کار می‌کرد. کارهای ارزشمندی ارایه داد و امروز برند لویی ویتون به جایی رسیده است که همه دنیا آن را می‌شناسند و دوست دارند.»
او با یادآوری استفاده از مواد اولیه ایرانی در این آثار می‌گوید: «این طراحان با استفاده از جاجیم‌های ابریشمی و تلفیق آن با چرم با کیفیت ایرانی یا استفاده از کارهای کاشی‌کاری، کارهای بسیار زیبایی انجام داده‌اند. نخست اینکه این کارها، نمادی از هنر ایران است و دوم اینکه روح ایرانی دارد. هنر ما، هنر یخ زده است که تحول و خلاقیت می‌خواهد، کار می‌خواهد. شما تا کار نکنید، هرچقدر هم هنرمند باشید،بی‌معنی است چون نمی‌توانید هنر را بیرون بیاورید و این بی‌فایده است.»
حیدرزاده ادامه می‌دهد:«نگاه من به این آثار سوبژکتیو نیست، بلکه ابژکتیو است. نظری که درباره آثار می‌دهم، میل شخصی‌ام نیست. کار را نگاه می‌کنم و می‌گویم به این علت‌ها، آن را دوست دارم. یکی از چیزهایی که خیلی در این آثار توجه‌م را جلب کرد، توجه به جزئیات از سوی طراحان بود. کوکو شنل معروف، می‌گوید که لوکس بودن یک کالا در جزئیات است. کیف را همه می‌توانند درست کنند، اما دقت به جزئیات کار هرکسی نیست. در این آثار، همه چیز به اندازه است و این خودش یک زیبایی دارد. زیبایی که افلاطون از آن می‌گوید و بر پایه هارمونی و ریاضی است.»
دیدار کنندگان راضی شدند
سمانه، یکی از دیدارکنندگان از این رویداد است که به طور اتفاقی به این رویداد آمده است: «ویترین فروشگاه توجه‌ام را جلب کرد. وارد فروشگاه شدم و با کیف‌هایی روبه‌رو شدم که نمونه آن‌ها را ندیده بودم. کارها سرشار از خلاقیت است. به ویژه طرح‌هایی که روی نمد کار شده بود یا کیف‌هایی که ترکیب چرم و جاجیم بود، توجه‌ام را جلب کرد.»
هادی، با اطلاع قبلی به رویداد آمده و می‌گوید قبلا کیف‌هایی را در فروشگاه زییین دیده و امروز برای دیدن طراحان به فروشگاه آمده است: «فرصت دیگری برای دیدن طراحان و گفتگو با آن‌ها نبود. دوست داشتم با خالق بعضی کیف‌ها، صحبت کنم و درباره جزئیات با آن‌ها گفتگو کردم.»
مهتاب می‌گوید که برای دیدن کارهای علی جردی آمده، چون به نظرش همیشه کارهای فوق‌العاده‌ای رو می‌کند: «من برگزار کننده فشن‌شوهای لباس هستم. همیشه در این رویدادها حضور پیدا می‌کنم تا کارهایی برای مجموعه‌هایم انتخاب کنم. همه کارها خلاقانه و جدید بود و از المان‌های ایرانی تازه‌ای در آثار استفاده کرده بودند.»
بابک، به دعوت یکی از طراحان به این رویداد آمده اما می‌گوید با دیدن آثار طراحان دیگر غافلگیر شده است: «طرح‌های نابی به نمایش درآمده است. کیفیت کارها، تودوزی‌ها، اندازه و فرم بند کیف‌ها، جیب‌ها و جزئیات همه‌چیز به طور دقیق پیش‌بینی شده است. نمادهای ایرانی به خوبی در کارها دیده می‌شود و در عین حال نیازهای زندگی مدرن هم دیده شده است. کیفیت کارها بهبود پیدا کرده است و شاید حالا خاطرجمع‌تر بتوانیم به کارهای طراحان ایرانی اعتماد کنیم.»

تهیه کننده گزارش : خانم عاطفه نامداری

Written By: Bardia Doosti